โครงการสนับสนุนการก่อตั้งกองทุนสุขภาวะกรุงเทพ โดยการสนับสนุนของ “สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ” (สสส.) “ บางกอกฟอรั่ม ” และ “ เครือข่ายรวมพลคนรักกรุงเทพ ” เป็นโครงการพัฒนาต่อยอดความคิดมาจาก “ โครงการมูลนิธิชุมชนกรุงเทพ ” ที่ดำเนินการ นับจากเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๔๘ จนถึงเดือนเมษายน พ.ศ. ๒๕๔๙ ในช่วงดำเนินการดังกล่าวเป็นการศึกษาความเป็นไปได้เพื่อพัฒนาแนวความคิดเรื่อง “ มูลนิธิชุมชนกรุงเทพ ” ซึ่งข้อค้นพบในโครงการนี้ ทำให้เกิดความรู้เพื่อพัฒนาต่อยอดวิธีการดำเนินงานให้สอดคล้องกับรูปลักษณะของสังคมไทยมากขึ้น

จากข้อค้นพบดังกล่าวนำไปสู่การปรับเปลี่ยนกระบวนการทำงาน รวมทั้ง ชื่อโครงการ ฯ จาก “โครงการมูลนิธิชุมชนกรุงเทพ” เป็น
“โครงการสนับสนุนการก่อตั้งกองทุนสุขภาวะกรุงเทพ” ที่เริ่มดำเนินการนับจากเดือนตุลาคม พ.ศ. ๒๕๔๙ เป็นต้นมา

“ สุขภาวะ ” คืออะไร

คำว่า “ สุขภาวะ ” มีความหมายที่ลึกซึ้งมากกว่า การมีร่างกายแข็งแรง ไม่เจ็บไข้ แต่ยังหมายถึงมิติ ความห่วงใย ใส่ใจซึ่งกันและกัน

คำว่า “ สุขภาวะ ” ที่เกิดขึ้น แล้วแต่การให้นิยาม ความหมาย หรือคุณค่าตามแต่ลักษณะ ของทั้งพื้นที่เชิงกายภาพ เช่น ครอบครัว ชุมชน หมู่บ้าน หรือพื้นที่ทางสังคม เช่น เชิงประเด็น ชุมชนออนไลน์ ดังเช่น “ ชมรมรักถิ่นเขตทวีวัฒนา ” ที่เกิดจากการรวมตัวของผู้นำชุมชนในเขตทวีวัฒนา ที่มองว่า คำว่า “ สุขภาวะ ” หมายถึง การดูแล การเอาใจใส่กันซึ่งกันและกัน เพราะปัญหาด้านสุขภาวะของคนทุกวันนี้ คือ การที่คนในครอบครัว ชุมชน หมู่บ้านไม่สนใจกัน ไม่แคร์กัน ไม่ได้สนใจว่าคนอยู่กันอย่างไร จะมีชีวิตอยู่กันอย่างไร ต่างคนต่างมุ่งทำมาหากิน ไม่ค่อยฟังกัน นี่คือปัญหาสุขภาวะ แต่ถ้าเราสามารถใช้พื้นที่เล็ก ๆ ภายในครอบครัว ชุมชน หมู่บ้านของแต่ละคน สร้าง “ กองทุนสุขภาวะ ” ด้วยการเริ่มดูแล เอาใจใส่กันมากขึ้น ก็น่าจะดี

หรือ “ ชมรมคนรักหนองจอก ” ที่รวมตัวกันอย่างหลวมๆ ของผู้คนในเขตหนองจอก ที่มองว่า “ สุขภาวะ ” คือ การกลับมาดูแลสภาพแวดล้อม รวมทั้งอาหารที่บริโภค ซึ่งทุกวันนี้ เราไม่ได้ใส่ใจหรือดูแลสิ่งเหล่านี้เลย เราไม่ใส่ใจว่าสภาพคูคลองจะเป็นอย่างไร เราไม่ได้สนใจว่า เราอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เป็นพิษ เราไม่ได้สนใจว่าอาหารที่เราบริโภคจะเป็นอย่างไร เราเพียงแค่ขอให้เราอยู่รอดไปวัน ๆ เราไม่สนใจว่า “ เพื่อนบ้าน ” ของเรา “ ครอบครัว ” ของเรา “ เด็กและเยาวชนของเรา ” หรือ “ ชุมชนของเรา ” จะเป็นอย่างไร เพราะเราเร่งที่จะทำมาหากิน เร่งที่จะหาเงินเพื่อซื้อวัตถุตามที่เราต้องการ

ทำไมต้องเป็น “ กองทุนสุขภาวะกรุงเทพ ”

มีผู้คนจำนวนมาก มักเข้าใจว่า คำว่า “ กองทุน ” จะหมายถึงเรื่อง “ เงิน หรือทรัพย์สินเงินทอง ” เพียงอย่างเดียว แต่สำหรับคำว่า “ กองทุนสุขภาวะ ” นั้น หมายถึง การรวมตัวของกลุ่ม บุคคล เครือข่าย เพื่อสร้างเสริม “ ความสุขที่ยั่งยืน ” ให้กับตนเอง ครอบครัว ชุมชน และท้องถิ่น โดย “ ความสุข ” ที่เกิดขึ้นนั้นมีมากมาย หลากหลายรูปแบบ ซึ่งแล้วแต่การร่วมกันค้นหาประเด็น ที่นำไปสู่การมี “ สุขภาวะ ” ที่ดีขึ้นของแต่ละครอบครัว ชุมชน และท้องถิ่นในกรุงเทพ

เมื่อทุกคน กลุ่ม เครือข่ายมารวมตัวกัน เท่ากับเป็น “ ทุนทางสังคม ”ดังนั้น “ กองทุนสุขภาวะ ” จึงหมายถึง การรวมตัวของทุกคน กลุ่ม เครือข่าย ที่เป็น “ ทุนทางสังคมของกรุงเทพ ” ซึ่ง “ ทุนทางสังคม ” สามารถทำให้เกิด “ ทุน ” ด้านอื่น ๆ ตามมา เช่น ทุนที่เป็นแรงกาย ทุนที่เป็นกำลังสติปัญญา ฯลฯ ที่เกิดจากการเป็น “ อาสาสมัคร ” เพื่อพัฒนาพื้นที่ หมู่บ้าน ชุมชน ท้องถิ่นในกรุงเทพ ให้น่าอยู่ และกลายเป็น “ พื้นที่ ” ในการสร้าง “ ความสุข ” ให้แก่ทุกคน เป็นต้น

“ กองทุนสุขภาวะกรุงเทพ ” จะเกิดขึ้นได้อย่างไร

กองทุนสุขภาวะ เกิดขึ้นได้ในทุกครอบครัว ชุมชน หมู่บ้าน หรือแม้แต่ชุมชนออนไลน์ คุณสามารถสร้างกองทุนสุขภาวะได้ เพียงแค่รวมตัวกับเพื่อน ๆ หรือกับคนที่สามารถคุย ปรึกษาหารือได้ เพื่อสร้างให้เกิดกองทุนสุขภาวะ ในการช่วยเหลือ ดูแลทุกข์สุข ของกันและกัน

ดังเช่น ชาวทวีวัฒนา ที่รวมตัวเป็น “ ชมรมรักถิ่นเขตทวีวัฒนา ” ซึ่งเป็นกลไกทุนทางสังคมในระดับเขตทวีวัฒนา “ ชมรมรักถิ่นเขตทวีวัฒนา ” ได้ทำหน้าที่กระตุ้น สนับสนุนให้เกิดการสร้างความมั่นคง ปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ด้วยการดูแลซึ่งกันและกันผ่านเครือข่ายออมทรัพย์ ที่จะสนับสนุนให้เกิดขึ้นในทุกชุมชนของเขตทวีวัฒนา เพื่อนำดอกผลที่ได้มาดูแลตนเอง ครอบครัว ชุมชน และคนที่ตกทุกข์ได้ยากในเขตทวีวัฒนา

หรือ “ ชมรมคนรักหนองจอก ” ที่รวมตัวเพื่อดูแล และสนับสนุนให้เขตหนองจอก เป็นพื้นที่ที่มีสิ่งแวดล้อมที่ดี และสามารถผลิตอาหารที่ปลอดภัยต่อสุขภาพ ผ่าน “ ระบบเกษตรอินทรีย์มั่นคงยั่งยืน พลิกฟื้นวิถีชุมชนคนหนองจอก ” เพราะเขตหนองจอก ถือเป็นพื้นที่การเกษตรแหล่งสุดท้ายของกรุงเทพฯ ดังนั้น ชมรมคนรักหนองจอก จึงต้องการสนับสนุนให้เกิดการดูแลพื้นที่การเกษตรเหล่านี้ให้เป็นพื้นที่ที่มีสิ่งแวดล้อมที่สะอาด บริสุทธิ์ ให้เป็น “ ปอด ” และ “ ผลิตอาหารปลอดสารพิษ ” เพื่อให้ทุกคนในเมืองใหญ่เมืองนี้ได้บริโภคอาหารที่ดีต่อสุขภาพ ปลอดภัยจากสารเคมีและโรคภัยต่าง ๆ

ตัวอย่างเล็ก ๆ ข้างต้น เป็นเพียง “ รูปธรรม ” ของกิจกรรมสร้างเสริมสุขภาวะเท่านั้น เราทุกคนสามารถช่วยกันสร้างกิจกรรมสร้างเสริมสุขภาวะได้ เพียงแค่เราเริ่มลงมือช่วยกันสร้างในวันนี้... มิใช่พรุ่งนี้ ที่อาจจะสายเกินไป