Business Model ของเมืองน่าน

แนวคิด Business model ที่น่าน เกิดจากคนรุ่นใหม่ที่มีความคิดสร้างสรรค์ และกลับมาสร้างธุรกิจของตัวเอง ด้วยเห็นโอกาสของการสร้างงานสร้างรายได้ และทรัพยากรที่มีอยู่ทั้งของตัวเองและชุมชน ซึ่งก็สามารถประสบความสำเร็จและได้รับการตอบรับจากเด็กและเยาวชนรุ่นใหม่ได้เป็นอย่างดี ด้วยความคิดสร้างสรรค์และและเข้าใจความต้องการของชุมชน ธุรกิจร้านอาหารและร้านนมเล็กๆ ที่เกิดขึ้น โดยไม่ได้ลบทิ้งหรือทำลายคุณค่าเก่าๆ ของสถาปัตยกรรมที่งดงามแบบไทยๆ ลงไป เพียงแค่มีการปรับปรุง ตกแต่งและประยุกต์ความทันสมัยเข้ามาสร้างสีสันให้กับเมือง จึงดึงดูดความสนใจของคนน่านได้ไม่น้อย

ร้านส้มตำทอด และร้านใจ๋เมือง (ร้านเครื่องดื่ม) เป็นธุรกิจสร้างสีสันใหม่ให้กับเมืองน่านด้วยสไตล์การตกแต่งร้าน และเมนูอาหารและเครื่องดื่มที่แปลกใหม่ แม้การตกแต่งร้านจะเป็นใส่ความทันสมัยเข้าไปเพื่อดึงดูดลูกค้า แต่ก็เป็นการประยุกต์เข้ากับอาคารไม้แบบเดิมได้อย่างลงตัว และน่ามอง

นอกจากจะเป็นร้านเครื่องดื่มไร้แอลกอฮอล์แล้ว ร้านใจ๋เมืองที่มีสถาปนิกหนุ่มเป็นเจ้าของ ยังได้สร้างสรรค์พื้นที่นี้ให้เกิดกิจกรรมที่น่าสนใจและเป็นประโยชน์ต่อเด็กและเยาวชน ส่งเสริมความสามารถด้านศิลปะและความสร้างสรรค์ รวมทั้งการใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์อีกด้วย เช่น Art tour คือการทำ workshop ด้านศิลปะตามโรงเรียนต่างๆ ในจังหวัด ด้วยรถบัสโบราณ การสอนศิลปะในวันหยุด เปิดพื้นที่ให้เด็กและเยาวชนมีสถานที่รวมตัวทำกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ ทำการบ้าน ทำรายงาน และแสดงออกในทางที่ถูกต้อง ส่วนผู้ใหญ่และบุคคลทั่วไป ก็เข้ามาใช้บริการที่นี่เป็นทั้งสภากาแฟ ศูนย์เรียนรู้และข้อมูลเกี่ยวกับน่านที่ผลิตออกมาเป็นสื่อและของที่ระลึกต่างๆ ทั้งวีซีดี โปสการ์ด เสื้อยืด เป็นงานอาร์ตเท่ๆ ถูกใจคนรุ่นใหม่

การเพิ่มมูลค่าและความน่าสนใจให้ตัวอาคาร และการใช้ศิลปะเป็นสื่อกลางนี้ ทำให้ร้านใจ๋เมืองวันนี้ เป็นที่รวมของคน 2 วัย ในสถานที่เดียว ซึ่งเป็นสิ่งที่น่าสนใจ และเป็นประโยชน์ในแง่ของการใช้พื้นที่ให้เกิดกิจกรรมร่วมกันอย่างสร้างสรรค์ ผู้ใหญ่ได้มีที่พบปะ แลกเปลี่ยน สร้างเรือข่ายและความเข้มแข็งในชุมชน เด็กได้เรียนรู้และแสดงออกทั้งความคิดเห็นและความสามารถในสายตาของผู้ใหญ่

สิ่งที่เกิดขึ้น อาจมีปัจจัยพื้นฐานของคนน่านที่มีส่วนสนับสนุน ด้วยลักษณะของคนน่าน ที่ชอบอยู่อย่างสบาย สงบ เป็นผู้ตามที่ดี และมักให้ความสนใจกับสิ่งที่เข้ามาในชุมชน เมื่อเห็นตัวอย่างที่เป็นรูปธรรมเกิดขึ้น จึงเริ่มเกิดกระแสที่จะหันมาสนใจและอนุรักษ์บ้านเก่า ด้วยการเพิ่มมูลค่าให้ตัวอาคารมากขึ้น ทั้งนี้ทั้งนั้น การอนุรักษ์บ้านเก่าเมืองเก่าด้วยวิธีการ Business model นั้น ก็ต้องเกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป และเจ้าของธุรกิจก็ต้องมีจิตสาธารณะ เข้าใจรูปแบบวิถีชีวิต และวัฒนธรรมของคนน่าน ไม่ไปเสริมสร้าง หรือตกแต่งจนมากเกินไป แม้เราจะปฏิเสธความเจริญ หรือความทันสมัยไม่ได้ แต่สิ่งเหล่านั้นก็ต้องพัฒนาอย่างค่อยเป็นค่อยไป

อีกสิ่งหนึ่งที่น่าสนใจสำหรับการสร้าง Business model ที่น่านก็คือ ศิลปะ เพราะน่านถือเป็นเมืองศิลปะวัฒนธรรม ที่มีเอกลักษณ์และความงดงามที่ไม่เหมือนใคร พบเห็นได้ทั่วไปตามสถานที่ต่างๆ ทั้งในรูปแบบสิ่งปลูกสร้างสำคัญๆ หรืออาคารบ้านเรือนทั่วไป และวัตถุสิ่งของอันเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของน่าน ก็จะมีความงดงามทางศิลปะให้เห็นอยู่ซอกทุกมุม แม้คนทั่วไปที่ไม่ได้ร่ำเรียนทางศิลปะมาโดยเฉพาะก็สามารถเข้าใจได้

ด้วยเหตุนี้ ความใจเย็น รักสงบ ของคนเมืองน่านนั้นจึงอาจจะมีอิทธิพลมาจากการที่คนเมืองน่านถูกปลูกฝังให้มีความรักในศิลปะมาแต่ดั้งเดิมก็เป็นได้ อีกทั้งยังมีแบบอย่างที่น่าสนใจเป็นศิลปินหลายท่าน ทั้งด้านจิตรกรรมและเพลงพื้นบ้าน ที่ได้รับการยกย่อง และมีชื่อเสียงรู้จักไปทั่วประเทศ เลือดศิลปินของคนน่านจึงได้รับการสืบทอดต่อมา ทำให้คนรุ่นใหม่ได้ใช้ศิลปะเป็นสื่อกลางในการเชื่อมร้อยคนรุ่นต่าง อีกทั้งยังทำให้เกิด Public and Creative space ที่น่าสนใจไม่น้อย