กระบวนการกลั่นความคิด เพื่อริเริ่ม : การศึกษาความเป็นไปได้

นับตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2548 เป็นต้นมา กระบวนการพูดคุยเรื่องแนวคิด ?มูลนิธิชุมชน? (ชื่อโครงการ ฯ ในปี 2548) หรือ ?กองทุนสุขภาวะ? ได้เริ่มเข้มข้นขึ้นในหมู่พวกเราชาวบางกอกฟอรั่ม ในฐานะของผู้ทำงานที่เริ่มต้นด้วยความกระตือรือร้น เนื่องจากโครงการนี้เป็นสิ่งใหม่ในสังคมไทย มีความเป็นนวัตกรรมสูง อีกทั้งแนวคิด ?มูลนิธิชุมชน? เป็นแนวคิดที่พัฒนามาจากต่างประเทศที่ได้ริเริ่มดำเนินการในหลายประเทศโดยเฉพาะประเทศในแถบตะวันตก เช่น สหรัฐอเมริกา มากว่า 100 ปี ดังนั้น จึงเป็นความท้าทายอย่างสูงในการนำแนวคิดดังกล่าวไปปรับใช้กับสภาพบริบทสังคมกรุงเทพ ฯ ที่มีความหลากหลาย

ช่วงเริ่มโครงการ ฯ ในปี พ.ศ. 2548 โครงการสนับสนุนการก่อตั้งกองทุนสุขภาวะกรุงเทพ ได้ใช้ชื่อว่า ?โครงการวิจัยและพัฒนามูลนิธิชุมชนกรุงเทพ? ภายใต้การบริหารจัดการของโครงการมูลนิธิชุมชน โดยมูลนิธิมิตรภาพสู่ท้องถิ่น สถาบันคีนันแห่งเอเซีย สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา บางกอกฟอรั่ม และภาคีเครือข่ายรวมพลคนรักกรุงเทพ ด้วยการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)

แนวคิด ?มูลนิธิชุมชน? เป็นแนวคิดที่ถือกำเนิดขึ้นในต่างประเทศ กระบวนการก่อเกิดในแต่ละประเทศนั้น มีความแตกต่างกันโดยขึ้นอยู่กับบริบทของสังคม สภาพพื้นที่ และอีกหลากหลายปัจจัย ดังนั้นคณะทำงานโครงการ ฯ จึงได้วางแผนการดำเนินงานในลักษณะของการวิจัยเชิงปฏิบัติการเพื่อนำไปสู่การถอดกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันท่ามกลางสถานการณ์และบริบทของสังคมไทยในพื้นที่นั้น ๆ เพราะเมื่อสามารถจับตัวแบบการพัฒนา (Model Development) การก่อเกิดพร้อมการพัฒนาความรู้ในช่วงแรกได้ ก็จะส่งผลทำให้สามารถดำเนินการขยายสู่พื้นที่อื่น ๆ ได้โดยมีข้อจำกัดที่น้อยลง พร้อมกันนี้หากสามารถทำให้เกิดผลเชิงรูปธรรมได้ ย่อมจะสะท้อนถึงความยั่งยืนในอนาคตของแนวคิดมูลนิธิชุมชนในกรุงเทพ ฯ ได้เป็นอย่างดี

พวกเราเริ่มทำงานจากการรวบรวมข้อมูลด้านต่างๆ จากหน่วยราชการ องค์กรพัฒนา ผู้นำชุมชน และ การสำรวจความคิดของปัจเจกชนในพื้นที่ต่าง ๆ ด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกเป็นรายบุคคล (in-depth interview) การสนทนากลุ่ม (focus group discussion) รวมถึงการจัดเวทีการประชุมเชิงปฏิบัติการ (work shop) เพื่อระดมและสะท้อนความคิดเห็นของคนอย่างหลากหลาย เพื่อการสังเคราะห์ความคิดหรือการทำ concept ที่ชัดเจนของ ?แนวคิดมูลนิธิชุมชน? ในบริบทของสังคมกรุงเทพ ฯ